Edukacja ekologiczna i klimatyczna – materiały
Spis treści:
Edukacja klimatyczna i ekologiczna w Polsce oraz na świecie
Paulina Kowalczyk, Grzegorz Wierchowiec, Polskiej Zielonej Sieć, 2024
Na zlecenie Polskiej Zielonej Sieci ekspertki i ekspert dokonali analizy dotyczącej potrzeb edukacyjnych i świadomości klimatycznej w Wielkopolsce Wschodniej. W ramach badania przeprowadzili liczne rozmowy z nauczycielami i nauczycielkami oraz dyrektorami i dyrektorkami, omawiając zagadnienia związane z postawami, potrzebami, motywacjami, oczekiwaniami oraz doświadczeniami zawodowymi i osobistymi w zakresie edukacji klimatycznej i transformacji energetycznej w nauczaniu. Badaniom ankietowym poddano ponad 650 uczniów i uczennic oraz 300 nauczycieli i nauczycielek. Dodatkowo przeprowadzono kilkanaście wywiadów pogłębionych z dyrektorami i dyrektorkami oraz pedagogami i pedagożkami. Wyniki wielomiesięcznej pracy zostały przedstawione w raporcie.
Małgorzata Czachowska, Maya Ozbayoglu, Weronika Palus, Tal Patelskx, Fundacja Otwarty Plan, 2023
Publikacja wydana przez Fundację Otwarty Plan jest głosem czterech młodych aktywistek, zaniepokojonych o sprawiedliwość klimatyczną w Polsce. W publikacji zostały zebrane osobiste i szczere refleksje, oscylujące między nadzieją a żałobą. Publikacja ma na celu podkreślić ważność głosu młodego pokolenia w debacie klimatycznej, jak również zainspirować działania na rzecz zmiany.
Red. Bernadeta Niesporek-Szamburska, Maria Wacławek, Zuzana Obertová, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2023
Publikacja wydana przez Uniwersytet Śląski jest efektem współpracy badaczy oraz nauczycieli z Polski, Czech, Słowacji i Węgier. Przybliża problematykę zmian klimatycznych oraz ideę zmiany zadań współczesnej humanistyki w krajach V4 i na świecie. W publikacji podjęte są zagadnienia związane z interdyscyplinarną perspektywą w akademickiej i szkolnej edukacji proekologicznej. Publikacja prezentuje również szeroką przestrzeń realizacji edukacji proekologicznej: od teorii ekodydaktyki, przez badania edukacyjne, koncepcje nauczania, ekotransformacje w edukacji, nowe metodologie, aż po przykłady dobrych praktyk.
OECD (2022), Are Students Ready to Take on Environmental Challenges?, PISA, OECD Publishing, Paris,
https://doi.org/10.1787/8abe655c-en
Raport przygotowany przez OECD w ramach Programme for International Student Assessment’s (PISA), W którym określono rodzaje polityki i praktyk edukacyjnych, mogące pomóc uczniom w budowaniu zrównoważonej ekologicznie przyszłości. Raport wskazuje na różne poziomy wiedzy i umiejętności środowiskowych, postaw i działań wśród 15-letnich uczniów na całym świecie.
Agnieszka Kozłowska, Rocznik Pedagogiczny 44/2021 Dostęp: 24.06.2022
Dr Agnieszka Kozłowska z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu poddała badaniu Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej, pod względem obecności pojęć i wyrażeń charakterystycznych dla opisów kryzysu ekologicznego, kryzysu klimatycznego i transformacji ekologicznej.
Agnieszka Kozłowska, LUBELSKI ROCZNIK PEDAGOGICZNY T. XXXX, z. 3 – 2021 Dostęp: 22.07.2022
Dr Agnieszka Kozłowska z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu porównała polską i angielską podstawę programową pod kątem obecności edukacji o zmianach klimatu w treściach programowych.
red. Kamil Wyszkowski Marta Rogalska Zofia Piwowarek Sylwia Łyskawka Julia Szymczakiewicz, UN Global Compact Network Poland
Raport otwarcia analizuje kierunki działań na rzecz wdrożenia edukacji klimatycznej w oparciu o obecną podstawę programową i możliwe w jej ramach działania edukacyjne o klimacie oraz wyjściowe założenia zmian ram prawnych na przyszłość do dalszej dyskusji w formule Okrągłego Stołu dla Edukacji Klimatycznej. Zebrane w raporcie źródła wiedzy o klimacie bazują w szczególności na raportach i analizach tworzonych w ramach Systemu ONZ lub pod jego auspicjami oraz wpisują się w konsensus naukowy dotyczący zmian klimatu, w ramach którego jest prowadzony proces klimatyczny ONZ
Młodzieżowa Rada Klimatyczna, 2020
Raport przedstawia wnioski z dyskusji, które miały miejsce podczas konsultacji, wzięło w nich udział 55 osób w wieku od 13 do 40 lat. Jak również wnioski z anonimowej ankiety ws. edukacji ekologicznej, skierowanej do osób, które nie mogły wziąć udziału w organizowanych konsultacjach. Młodzieżowa Rada Klimatyczna otrzymała odpowiedzi od 123 osób.
Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2020
Anna Guzy, Magdalena Ochwat, Interdyscyplinarne Centrum Badań nad Edukacją Humanistyczną Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Katowice 2022
Raport pokazuje jak rodzice, pełniący rolę współuczestników i współorganizatorów kształcenia swoich dzieci, postrzegają zjawisko zmian klimatu oraz edukację proekologiczną i proklimatyczną.
Ośrodek Działań Ekologicznych “Źródła”, 2019
Raport odpowiada na pytania jak młodzi ludzie zamieszkujący region Bełchatowa widzą swoją przyszłość – czy chcą zostać, czy wyjechać z regionu? Czy wiążą swoje plany zawodowe z branżą wydobywczą lub/i energetyczną? Czy dostrzegają zależność między stanem środowiska naturalnego w swojej okolicy i na świecie, a działalnością kopalni i elektrowni w Bełchatowie? Jak oceniają swój wpływ na zmiany klimatu?
Nagranie z konferencji, która odbyła się 8.06.2022 r., Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej. Dostęp 05.07.2022
Materiały edukacyjne
Alexandra Frontali, Anna Rita De Bellis, Angela Pinna, Anu Railasto-Moran,Areta Sobieraj, Balázs Nagy, Despoina Kardogerou, Georgia Palantza, Juliette Joyeux, Justyna Zamojda, Katarina Ivče Farnell, Katrin von Hagke, Lena Gruber, Lucy Avranas, Mario Bajkuša, Ozten Kivilcim, Patrícia São José, Paula Mihai, Sofia Lopes, Zuzanna Krzysztofik, 2024
„Dbajmy o naszą planetę: przewodnik ECOALITY dla młodzieży” to materiał edukacyjny będący rezultatem współpracy organizacji pozarządowych z dziesięciu krajów europejskich, w tym Centrum Edukacji Obywatelskiej. W przystępny sposób pokazuje, jak kryzys klimatyczny powiązany jest z innymi globalnymi wyzwaniami, takimi jak nierówności społeczne czy kwestie płci. Pomaga lepiej zrozumieć złożoność współczesnego świata i zachęca do działania na rzecz sprawiedliwości klimatycznej i społecznej. Publikacja wspiera krytyczne myślenie, rozmowę i refleksję, a zarazem inspiruje do podejmowania lokalnych inicjatyw. Została stworzona z myślą o młodzieży, nauczycielkach i nauczycielach oraz wszystkich, którzy chcą rozmawiać o zmianach i aktywnie je współtworzyć.
Michał Augustyn, Marta Kałużyńska, Fundacja Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2024
Publikacja Centrum Edukacji Obywatelskiej pt. „Uwikłani w wielkie narracje. Jak krytycznie myśleć o współczesnym świecie” została przygotowana z myślą o uczniach i uczennicach, by pomóc im odnaleźć się w świecie pełnym kryzysów oraz rozwinąć umiejętność krytycznego myślenia wobec dominujących narracji dotyczących środowiska, klimatu i zjawisk społecznych. Składa się z sześciu rozdziałów, z których każdy kończy się autorefleksją, umożliwiającą samodzielną ocenę postępów w rozumieniu omawianych treści.
Asociatia Asistenta si Programe pentru Dezvoltare Durabila – Agenda 21, Brașov County Council, Buy Responsibly Foundation (Fundacja Kupuj Odpowiedzialnie), Câmara Municipal de Loures, Dornstadt Municipality, FELCOS Umbria, finep, Fondo Gallego de Cooperacion e Solidariedade, Instituto Marquês de Valle Flôr, National Town-Twinning Council Netherlands – Nicaragua, LBSNN, The Waterford Sustainable Living Initiative (Slí), We World GVC
Fundacja Kupuj Odpowiedzialnie wraz z partnerami wydała publikację „Działania klimatyczne wychodzą na ulice. Narzędziownik do organizowania akcji ulicznych i zielonych laboratoriów”, w której znajdują się praktyczne narzędzia i inspiracje do twórczego zaangażowania w ochronę środowiska. Publikacja zawiera zarówno pomysły na akcje uliczne i warsztaty edukacyjne, jak i sposoby angażowania młodych ludzi w interaktywne projekty, takie jak murale, wystawy czy gry planszowe.
Karolina Maliszewska, Judyta Łuczyńska, Fundacja Sendzimira, 2024
Fundacja Sendzimira w ramach projektu „Szkoła przyjazna klimatowi. Modelowe centrum edukacji na temat łagodzenia i adaptacji do zmian klimatu w mieście”, opracowała publikację dotyczącą działań adaptacyjnych, mitygacyjnych i edukacyjnych podejmowanych w szkołach. Celem stworzenia tej publikacji było dostarczenie odbiorcom i odbiorczyniom wiedzy na temat błękitno-zielonej infrastruktury w przestrzeni szkolnej i jej wykorzystania w celach edukacyjnych.
Miasto drzew - pakiet inspiracji dla nauczycielek i nauczycieli
Fundacja Sendzimira, 2024
W ramach europejsko-chińskiego projektu CLEARING HOUSE, realizowanego przez Fundację Sendzimira oraz 26 instytucji partnerskich, powstał pakiet „Miasto drzew” – zestaw inspiracji dla nauczycieli i nauczycielek. Zadaniem pakietu jest budowanie więzi
z naturą u dzieci i młodzieży. Ponadto umożliwia on poszerzenie wiedzy na temat roli drzew i lasów w środowisku miejskim, a także wspieranie uczniów i uczennic w rozwijaniu umiejętności niezbędnych do odpowiedzialnego działania w swojej społeczności. Pakiet składa się z:
Polska Zielona Sieć
Polska Zielona Sieć, w ramach projektu AGIT, którego celem jest zwiększanie świadomości klimatycznej oraz prowadzenie edukacji w tym zakresie, zrealizowała szereg inicjatyw, w tym opracowała scenariusze zajęć dla młodzieży. Obejmują one szerokie spektrum tematów – od różnorodności biologicznej, przez Europejski Zielony Ład, po zagadnienia związane z energią
Ośrodek Rozwoju Edukacji, 2024
Artykuł profesora Piotra Skubały popularyzuje problematykę ochrony przyrody i zrównoważonego rozwoju, przede wszystkim – ideę edukacji ekologicznej młodego pokolenia. Autor przytacza poglądy badaczy i znanych aktywistów na temat naszego współistnienia ze światem natury oraz konieczności jej ochrony poprzez racjonalne postępowanie. Nauczycielom rekomenduje własny dekalog trenera edukacji ekologicznej w celu zapewnienia najmłodszym bezpiecznej i zrównoważonej przyszłości, postuluje przyjęcie odpowiedzialność za środowisko, za inne żywe istoty, za przyszłe pokolenie.
Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2023
Projekty młodzieżowe, to jedna z najciekawszych i najskuteczniejszych metod nauczania i zdobywania wiedzy. W niniejszej broszurze zostały zaprezentowane udane przykłady projektów na rzecz różnorodności biologicznej i jej ochrony, które zostały zrealizowane przez młodzież w latach szkolnych 2021/2022 i 2022/2023, w ramach programu „Ekologiczna Szkoła”, prowadzonego przez CEO.
Fundacja Civis Polonus, 2023
Strona projektu; celem projektu było wzmocnienie zaangażowania młodzieży w kształtowaniu lokalnych i szkolnych polityk klimatycznych oraz zwiększenie skuteczności młodzieżowych rad gmin oraz samorządów uczniowskich w tym zakresie. Na stronie można znaleźć materiały tj. publikacja „Dobre praktyki młodzieżowych rad” czy opis metody szkolnego audytu klimatycznego.
Marta Kałużyńska, Marta Jackowska-Uwadizu, Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2022
Publikacja, kompleksowo podpowiada w jaki sposób budować zaangażowanie młodzieży w działanie na rzecz klimatu, jak kształtować jej kompetencje niezbędne do funkcjonowania we współczesnym, zglobalizowanym i pełnym kryzysów świecie. Zachęca również do autorefleksji, która wesprze młodzież w rozwoju w zakresie edukacji klimatycznej. W przewodniku znajdują się przykłady, w jaki sposób włączać wątki klimatyczne na wybranych przedmiotach w ramach podstawy programowej dla szkół podstawowych (od klas IV) i ponadpodstawowych.
Unia Europejska
Zbiór materiałów o Unii Europejskiej i Zielonym Ładzie. Zawiera gry, informacje o konkursach oraz interaktywne ćwiczenia przeznaczone dla uczniów szkół podstawowych i średnich, jak również publikacje dla nauczycieli z materiałami do zajęć o Unii Europejskiej dla dzieci i młodzieży w różnym wieku.
Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2022
Scenariusze zajęć dotyczą tematów związanych ze zmianą klimatu. Powstały z myślą o wykorzystaniu ich na różnych przedmiotach i tak by można je było realizować na każdym etapie edukacji.
Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2022
Artykuł z zebranymi materiałami dotyczącymi poznania wybranych wyzwań środowiskowych i ekologicznych w perspektywie europejskiej, z uwzględnieniem postanowień zaprezentowanych w ramach Europejskiego Zielonego Ładu. Zawiera międzyprzedmiotowe materiały edukacyjne, zadania interdyscyplinarne oraz przewodnik merytoryczno-metodyczny.
Bernadetta Białek, Hanna Habera, Marta Kałużyńska, Agnieszka Makowczyńska, Ewa Sak-Grzelczak, Justyna Zamojda, Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2021
Przewodnik powstał z myślą o nauczycielach i nauczycielkach chcących realizować edukację ekologiczną na zajęciach w szkole podstawowej.
Publikacja prezentuje koncepcję edukacji ekologicznej i korzyści z obecności tego rodzaju kształcenia oraz podpowiada, jak wprowadzać do szkoły jego elementy. Omawia aktualne, istotne zagadnienia z obszaru ochrony środowiska dotyczące również zmiany klimatu oraz Europejskiego Zielonego Ładu. Zawiera też przykładowe aktywności: zadania interdyscyplinarne, które przybliżą uczniom i uczennicom kilka wyzwań ekologicznych, z którymi się dziś mierzymy, i zagadnień środowiskowych, o których można rozmawiać w szkole na różnych przedmiotach.
Christoph Sanders, Elisabeth Kremer, Wojtek Mejor, Anna Dańkowska, Jakub Rok, Marta Gontarska, Kreisau Initiative e. V., 2021
Publikacja posiada formę podręcznika dotyczącego edukacji dla zrównoważonego rozwoju, transformatywnego uczenia się i edukacji dla postwzrostu. Można w niej znaleźć przede wszystkim ćwiczenia do pracy z grupami, zarówno młodzieży, jak i dorosłych. Kwestie poruszane w podręczniku dotyczą m.in. krytyki wzrostu, sprawiedliwości społecznej, jak i strategii dla zrównoważonego rozwoju. Publikacja zawiera propozycję 22 ćwiczeń, które są różnorodne, zarówno pod kątem kwestii, których dotykają, jak również metod pracy.
Christoph Sanders, Elisabeth Kremer, Wojtek Mejor, Anna Dańkowska, Jakub Rok, Marta Gontarska, Kreisau Initiative e. V., 2021
WWF Polska przygotowało 7 filmików, w których specjaliści – Oskar Kulik i Agnieszka Veljković, w przystępny, zwięzły i ciekawy sposób rozwieją wszelkie wątpliwości dotyczące globalnego ocieplenia.
Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2021
Artykuł autorstwa Piotra Bielskiego o projektowaniu zrównoważonego transportu miejskiego.
Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2021
Artykuł wyjaśnia pojęcie świadomej konsumpcji i jego kontekst. Można się z niego dowiedzieć, jak odbywa się przenoszenie kosztów produkcji na innych oraz w jaki sposób wybory konsumenckie w Europie przekładają się na sytuację społeczną, polityczną i ekologiczną w krajach globalnego Południa. Autorka łączy wybór produktów i usług z tzw. śladem ekologicznym, czyli obciążeniem środowiska przez konsumpcję zasobów naturalnych i energii, a także zachęca do zaangażowania na rzecz zmiany wzorców konsumenckich.
Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2021
Plakat zawiera informacje na temat połowu ryb, przewożeniu roślin i zwierząt z innych miejsc na świecie oraz pochodzenia drewna i papieru.
Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2021
Karta pracy, która pomaga uczniom i uczennicom zwiększyć świadomość na temat różnorodności biologicznej i naszego wpływu na nią. Przez szereg krótkich ćwiczeń zachęca do zmiany nawyków.
Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2016
Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2015
Jako partner merytoryczny kampanii „Mistrzowie klimatu Cartoon Network”, Centrum Edukacji Obywatelskiej przygotowało materiały edukacyjne z myślą o uczniach i uczennicach klas I-III, aby od najmłodszych lat kształtować w nich przekonanie, że każdy krok jest ważny w walce o czystą planetę. Materiały obejmują: wprowadzenie, scenariusz lekcji stacjonarnej (45 min.), scenariusz lekcji zdalnej (30 min.), prezentację oraz kartę pracy z zadaniem domowym.